Osmanlı İmparatorluğu’nda para ve iktidar ilişkisi üzerine

 Mehmet Genç

 [Uzunca ama önemli bir yazıdır. Öğreticidir, düşündürücüdür.]

Osmanlı Devleti’ndeki “iktidar” sorunu ve bu arada özellikle iktidarın kaynağı ve meşruluğu gibi konular tarihçiler ve diğer sosyal bilimciler tarafından daha önce masaya yatırılmış olmakla birlikte, iktisat tarihçileri bu konuya fazla eğilmiş görünmemektedirler. Ben, bir iktisat tarihçisi olduğum için, konuyu bu açıdan ele almak istiyorum.

Önce kavramları kendi açımdan tanımlamak isterim. Bu konuşmada benim “para” dan kastım doğrudan doğruya zenginliktir, paralı olmaktır. “İktidar” ise kudrettir ve açıkçası en üst düzeydeki siyasal erktir. Osmanlı örneğinde siyasal erkin temsilcisi ise sultanın kendisidir. Biraz geniş bir yaklaşımla bunu sultan ve hanedan mensupları diye de ifade edebiliriz. İşte konuşmamızda bu iki kavram arasındaki ilişki sorgulanacak, yani iktidar ile para arasındaki sıkı bağlantı ortaya konmaya çalışılacaktır.