Samuel Henry Hooke
a. Ritüel Mitosları
Bu kitapta
anlatılan mitoslar hakkındaki
bilgilerimizin kaynağı olan metinlerin çoğunun, tapınak arşivlerinden
geldiği iyi bilinen bir olgudur. Bu metinlerden,
Nil ve Dicle-Fırat vadilerinde, tarımsal temellere dayanan oldukça
gelişmiş kent uygarlıklarının
yaşandığı anlaşılmaktadır.
Söz konusu metinler, Mısır'da ve
Mezopotamya'da yaşayan insanların, ritüel (tören)
adını verdiğimiz incelikli bir etkinlik biçimi
yarattıklarını göstermektedir.
Bu etkinlikler, tapınaklardaki geniş bir rahipler takımı
tarafından yürütüldü. Ritüeller, söz konusu eylemlerin yürütülmesinde izlenmesi
gereken yolların doğru biçimlerinin neler olduğu hakkındaki
uzmanlık bilgisine sahip yetkili kimselerce, belirli zamanlarda, değişmez bir
biçimde yerine
getirilen bir eylemler sistemi oluşturdular.
Bu inceden inceye
işlenmiş etkinlikler sisteminin
tümü, insanın kendini kuşatmış bulduğu, nasıl görünecekleri önceden
hesaplanamayan güçlerin denetlenerek, topluluğun esenliğini
sağlama amacıyla geliştirildi.
Ama bugün biliyoruz ki ritüel,
yalnızca eylemlerden oluşmuyordu;
eylemlere, sihirsel etkileri ritüelin asal
bir parçasını oluşturan sözler, şarkılar, afsunlar eşlik
ediyordu. Başka bir
deyişle, ritüel, Yunanlıların drômenon [dram] olarak
adlandırdıkları "yapılan" eylemler bölümüyle, muthos [öykü][1]
olarak adlandırdıkları "söylenen" sözler bölümünden, yani mitos
(mit) bölümünden oluştu. Ritüelde
mitos, oynanmakta olunan oyunun
öyküsünü anlattı; belli bir durumu betimledi; ne var ki bu
öykü, izleyici kitlesini eğlendirmek için söylenen sözler değildi; öykü, sözlerle bir güç,
bir erk yaratılması
için söylendi. Sihirli sözlerin ard arda yinelenmesi,
anlatılan durumun
oluşmasını ya da yeniden oluşmasını sağlayacak güce sahipti.
İleride
göreceğimiz gibi, Babilonya
Yeni Yıl
Şenliğinin odağında, rahiplerin
şakıdıkları yaradılış mitosu olan
Enuma Eliş[2]
bulunuyordu ve bu
mitosun şarkı biçiminde okunması
birşeyler "yaratıyordu", ritüelin canlandırdığı duruma bir değişiklik
getiriyordu.









